Φτιάξτε τη δικιά σας λαγάνα

Το παραδοσιακό έθιμο της λαγάνας παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στο νηστίσιμο τραπέζι της Καθαράς  Δευτέρας. Με αφορ­μή λοιπόν αυτή την ιδιαίτερη μέρα ας γνωρίσουμε αναλυτικότε­ρα την ιστορία της, που χάνεται στους αιώνες.

16468826_164585407369399_68092837_n

Η λαγάνα είναι άζυμος άρτος, δηλαδή παρασκευάζεται χωρίς προζύμι. Τέτοιος άρτος πρόχειρος εχρησιμοποιήθη από τους Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο υπό την αρχηγία του Μωυσή. Έκτοτε επιβαλλόταν από το Μωσαϊκό  Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.

16467216_164585384036068_1298093765_n

16521532_164585380702735_1157073658_nΗ ιστορία της λαγάνας διατρέχει όλη τη διατροφική παράδοση από την αρχαιότητα  μέχρι σήμερα. Ο Αριστοφάνης στις «Εκκλησιάζουσες» λέει «Λαγάνα πέττεται» δηλαδή «Λαγάνες γίνονται». Ο δε Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως «Το γλύκισμα των φτωχών». Το έθιμο της λαγάνας παρέμεινε αναλλοίωτο ανά τους αιώνες και συνηθίζεται να παρασκευάζεται με μεράκι από τον αρτοποιό της γειτονιάς, τραγανή λαχταριστή και σουσαμένια και καταναλώνεται κατά την Καθαρά Δευτέρα, την Πρωτονήστιμη Δευτέρα της Σαρακοστής.

16507130_164585377369402_1674731123_nΗ ονομασία της «Καθαρά» προήλθε από τη συνήθεια που είχαν οι νοικοκυρές το πρωί της ημέρας αυτής, να πλένουν με ζεστό νερό και στάχτη όλα τα μαγειρικά σκεύη, ως «ημέρα κάθαρσης». Στη συνέχεια τα κρεμούσαν στη θέση τους όπου και παρέμεναν μέχρι τη λήξη της νηστείας. Επίσης κατά την ημέρα αυτή εξέρχονταν όλοι οικογενειακώς στην ύπαιθρο και έστρωναν κάτω στη γη και έτρωγαν νηστίσιμα φαγητά όπως χαλβά, ελιές, ταραμά και λαγάνα.

16521518_164585474036059_2044407517_nΑπό την Καθαρά Δευτέρα προετοιμάζεται ο άνθρωπος μετά τις εορτές και την καλοφαγία των Αποκριών, να καθαρίσει την ψυχή και το σώμα του για να φτάσει στο τέρμα δηλαδή στο Πάσχα και να αναστηθεί ξανά με την Ανάσταση του Κυρίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η λαγάνα που έχει το σχή­μα της «κυρα – Σαρακοστής», που παριστάνει μια μακριά γυναίκα που έχει ένα σταυρό στο κεφάλι, δεν έχει στόμα γιατί είναι  όλο νηστεία. Τα χέρια της είναι σταυρωμένα για τις προσευχές, έχει επτά πόδια που συμβολίζουν τις επτά εβδομάδες της νηστείας. Έθιμο που συνηθιζόταν για να μετρούν το χρόνο κατά την περίοδο της Σαρακοστής ήταν κάθε Σάββατο να κόβουν το ένα πόδι και το τελευταίο το έκοβαν το Μ. Σάββατο όπου το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε ήταν ο τυχερός της επόμενης χρονιάς.

16506862_164585390702734_818458684_n

Η νόστιμη και λαχταριστή για όλους μας λαγάνα είναι ένα προϊόν άξιο σεβασμού και με πραγματική πλούσια ιστορία, θα είναι μεγάλη απώλεια για τις επερχόμενες γενεές να ξεχάσουν τις παραδόσεις μας, να ξεχάσουν τις παλιές σαρακοστιανές μυρουδιές. Οι αρτοποιοί της γειτονιάς πιστοί στις παραδόσεις μας παρασκευάζουν την Καθαρά Δευτέρα τη λαγάνα συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση του εθίμου, ώστε οι νέες γενεές να έχουν την ευκαιρία να ακούσουν, να μυρίσουν και να γευτούν τη Σαρακοστή γιατί οι Σαρακοστιανές μυρωδιές είναι έμμεσοι φορείς μιας βαθιάς πνευματικότητας.

 ΜΑΡΙΑ ΓΚΙΟΥΔΦΕΣΗ

(Δημοσιεύθηκε στο αριθ.182  τεύχος της «Βοϊακής  γής», Μάρτιος-Απρίλιος 2003)

Συνταγή Λαγάνας από το argiro.gr

16467193_164585464036060_239758339_n

 

Υλικά Συνταγής

  • 750 γραμμ. αλεύρι σκληρό (για ψωμί)
  • 1 κύβος νωπής μαγιάς 25 γρ.
  • 1 κ.σ. αλάτι
  • 1 κ.γλ. ζάχαρη
  • 1/2 φλ. τσαγ. ελαιόλαδο
  • 1 φλ. τσαγιού κρασί γλυκό (Σάμου ή Λήμνου)
  • 1 κ.γλ. γλυκάνισο
  • 2 κ.σ. σουσάμι
  • 1 ποτήρι νερό χλιαρό

Εκτέλεση

Βράζουμε το γλυκάνισο με το νερό για 4΄-5΄, σουρώνουμε και αφήνουμε να γίνει χλιαρό. Πετάμε το γλυκάνισο. Κοσκινίζουμε το αλεύρι σε λεκάνη. Πασπαλίζουμε με τη μαγιά και τη ζάχαρη, κάνουμε λακκούβα στη μέση και προσθέτουμε το λάδι και το κρασί. Αρχίζουμε να ζυμώνουμε και λίγο λίγο να προσθέτουμε το χλιαρό νερό τόσο όσο η ζύμη να μην κολλάει στο χέρι και να ξεκολλάει απ’ τα τοιχώματα της λεκάνης. Τέλος πασπαλίζουμε με το αλάτι. Τοποθετούμε τη ζύμη στον πάγκο εργασίας και τη ζυμώνουμε δυνατά για 5΄-6΄. Τη βάζουμε στη λεκάνη. Τη σκεπάζουμε με πετσέτα και την αφήνουμε ν’ ανέβει και να διπλασιαστεί σε όγκο, περίπου 45΄ με 1 ώρα. Αφού διπλασιαστεί σε όγκο τη χωρίζουμε σε δύο μέρη. Δίνουμε στα δύο ζυμάρια σχήμα λαγάνας με πάχος όχι μεγαλύτερο από ένα δάχτυλο. Τοποθετούμε τις λαγάνες σε λαμαρίνα στρωμένη με λαδόκολλα και με τα δάχτυλα πατάμε λίγο να κάνει βαθουλώματα. Ξανασκεπάζουμε τις λαγάνες και τις αφήνουμε να σταθούν για 20΄, ν’ ανέβουν λίγο. Τέλος, τις ραντίζουμε με λίγο νερό και πασπαλίζουμε με σουσάμι. Ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 170°C στις αντιστάσεις στην τελευταία σχάρα για περίπου 45΄ μέχρι να ροδίσουν και να γίνουν τραγανές.

Ακολουθήστε μας εδώ για να παρακολουθείτε όλα τα νέα της ιστοσελίδας μας.

Αν επιθυμείτε να δημοσιεύσετε τις προσωπικές σας δημιουργίες στο Facebook γίνετε μέλος της ομάδας μας.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s